تشکیل خانواده، به عنوان هسته اصلی جامعه بشری، ضرورتی حیاتیه ، که در راستای خلقت و هماهنگ با سرشت جامعه گرایی انسان است. انسان در نخستین گام های زندگی اجتماعی و با نیازهایی اصیل تر و طبیعی تر، به طرف جنس مخالف تمایل پیدا میکنه، و او را نخستین همراه و یاور زندگی می گیرد و در کنار او احساس دگر خواهی را ارضاء میکنه و به انس والفت میپردازه، ، و از این راه کانون های اصلی تشکیل جامعه را پایه ریزی میکنه  و همچنین به نیاز طبیعی دیگر خویش یعنی تولید مثل میپردازه و به حیات خویش ادامه میده.

همچنین از لحاظ ذات و فطرت و سرشت که میل به غیر هم جنس، میل به زیبایی، میل به محبت در ذات انسانه پاسخگویی به این میل که بر مدار قانونی و شرعیه و تنها راه آن ازدواجه که انسان رو به میل قلبیش میرسونه .

هدف آفرینش تربیت انسان است و هدف انسان هم تربیت شدن و رسیدن به مقام قرب الهی است و هدف اصلی تشکیل خانواده هم این است که انسان هایی متولد شوند که به کمال و شایستگی که خدا آنها را به خاطر  همین خلق کرده برسند و میتوان تامین نیاز مادی، معنوی، عاطفی و غرایز جنسی را نیز از اهداف تشکیل خانواده قرار داد.

راه نقل که هم قرآن در آیات فراوانی به این مطلب پرداخته که خود وجود همسر را از آیات الهی بر می شمارد/ مانند آیه ۲۱سوره مبارکه روم

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

واز نشانه های قدرت اوست که برایتان از جنس خودتان همسرانی آفرید تا به وسیله ایشان آرامش یابیدو میان شما دوستی و مهربانی نهاد، در این عبرت هایی است برای مردمی که تفکر می کنند.

آیات الهی بی شماری وجود دارد که به چند نمونه از آن ها می پردازیم:

آن کسانی که همسر ندارند (بی همسران) را تزویج کنید.

آیه ۳۲ و ۳۳سوره نور:

عزب هایتان را و غلامان و کنیزان خود را آنطور که شایسته باشد همسر بدهید، اگرفقیر باشند خداوند به کرم خود توانگرشان خواهد ساخت، که خدا گشایش دهنده و داناست.

آنان که استطاعت زناشویی ندارند، باید پاکدامنی پیشه کنند تا خدا ازکرم خویش توانگرشان گرداند.

آیه ۷۲ سوره نحل: خدا برای شما از میان خودتان، همسرانی قرار داد و از همسرانتان فرزندان و نوه هایی پدید آورد و ازچیزهای خوش و پاک روزیتان داد.  آیا هنوز به باطل ایمان می آورند و نعمت خدا را کفران می کنند؟

آیه۱۱ سوره شوری: آفریدگار آسمانها وزمین است. برای شما، هم از شما همسرانی بیافرید و نیز برای چارپایان جفت هایی پدید آورد، با آفرینش همسران بر شمارتان می افزاید، هیچ همانند او نیست و اوست که شنوا و بیناست.

۲۲۳ تا ۲۲۱ سوره بقره: زنان مشرکه را تا ایمان نیاورده اند به زنی مگیرید و کنیز مؤمنه بهتر از زن مشرکه آزاد است، هر چند شما را از او خوش آید. به مردان مشرک تا ایمان نیاورده اند زن مؤمن مدهید. و بنده مؤمن بهتر از مشرک است، هر چند شما را از او خوش آید. اینان به سوی آتش دعوت می کنند و خدا به جانب بهشت و آمرزش و آیات خود را آشکار بیان می کند، باشد که بیندیشید(۲۲۱).

تو را ازحیض زنان می پرسند بگو،حیض رنجی است، پس درایّام حیض از آنان دوری گزینید و به آنها نزدیک نشوید تا پاک گردند وچون پاک شدند ازآنجا که خدا فرمان داده است با ایشان نزدیکی کنید، هر آینه خدا توبه کنندگان و پاکیزگان را دوست دارد.(۲۲۲)

زنانتان کشتزار شما هستند. هرجا که خواهید به کشتزار خود درآیید و برای خویش از پیش چیزی فرستید و از خدا بترسید و بدانید که به نزد او خواهی شد و مؤمنان را بشارت ده(۲۲۳)

۱۸۷سوره بقره: همبستری با زنانتان در شب ماه روزه بر شما حلال شد، آنها پوشش شمایند وشما پوشش آنهایید خدا میدانست که شما به خویشتن خیانت می ورزید، پس توبه شما را بپذیرفت و شما را عفو کرد. اکنون با آنها همبستر شوید و آنچه را که خدا بر شما مقرر گردانیده است انجام دهید، و بخورید، بیاشامید تا رشته روشن صبح دم درتاریکی شب آشکار شود و روز را به شب برسانید و چون در مسجد اعتکاف کنید با زنان همبستر مشوید. اینها حدود فرمان خداست، بدان نزدیک مشوید. خدا آیات خود را این چنین بیان می کند، باشد که به پرهیزگاری برسید.

از مجموع این آیات دو مطلب به سادگی به دست می آید.

۱ – اهمیت ازدواج، تا جایی که همسر از آیات الهی محسوب و تشکیل خانواده به عنوان یک امر واجب، بیان می شود.

۲- قدسی بودن و قداست تشکیل خانواده از نظر اسلام که بر خلاف نگاه غربی هاست، نگاه آن ها برای تشکیل خانواده یک نگاه صددرصد مادی وغریزی و حیوانی است.

در روایت ها آمده که نزد خداوند بنایی محبوب تر از بنای خانواده وجود ندارد و منفورترین حلال ها نیز طلاق است.

پیامبر اکرم(ص): هیچ بنیانی در اسلام نزد خداوند، محبوبتر و گرامی تر از ازدواج نیست .بحار /۱۰۳/۲۲۲

امام باقر(ع) به نقل از پیامبر(ص)می فرمایند: چه چیزی باعث می شود که مؤمن برای خودش خانواده ای را انتخاب نکند چه بسا خداوند به خاطر انتخاب همسر به او فرزندی بدهد که زمین با گفتن لا اِله الا الله آن فرزند سنگین شود.

در این روایت سه نکته وجود دارد:

  • اهمیت تشکیل خانواده
  • هدف از تشکیل خانواده، داشتن فرزند است
  • فرزندی که تربیت شده باشد.

امام صادق(ع) به نقل از پیامبر(ص) می فرمایند: هرکس ازدواج کند نصف دینش را به دست آورده از خدا بترسید به خاطر نصف دیگر دینتان و از این روایت می توان چنین برداشت کرد که اثر تشکیل خانواده باعث می شود دین انسان حفظ شود و دیندار باقی بماند.

امام حسین(علیه سلام) می فرمایند: دو رکعت نمازی که انسان همسر دار می خواند برتر است از ۷۰ رکعت نماز انسان بدون همسر.

پیامبر(ص) دو رکعت نماز انسان همسر دار افضل است از انسان بدون همسری که شب ها نماز می خواند و روزها  روزه بدارد.

پیامبر(ص) می فرمایند :بیشترین اهل جهنم، انسان های عزب )بدون همسر( هستند،به خاطر این که انسان های بدون همسر گناه بیشتری انجام میدهند و به همین دلیل است که به مرد زن دار می گویند محسن و به زن شوهردار محسِنه می گویند.

حِسن به معنای دِژ است و با ازدواج زن ومرد در یک دِژ مستحکم قرار می گیرند که این دِژ اجازه ی خیلی از گناهان را نمی دهد و خودبه خود هردو پاک می مانند واز جهنم نجات پیدا می کنند و بدون ازدواج دیگراین دِژ وجود ندارد یعنی حد و مرزی برای انجام ندادن گناه وجود نداره.

امام صادق(ع) می فرمایند: هرکس ازدواج را ترک کند از ترس اینکه خانواده زیاد می شود،)از ترس گرسنه ماندن و این که نتواند هزینه ها را فراهم کند( به خدا سوءِظن پیدا کرده است و سوءِ ظن به خدا گناهان کبیره است.

خداوند می فرماید: اگر فقیر باشند با ازدواج خداوند آنها را ازفقربی نیاز خواهد کرد، از فضل خودش با این روایات

می توان فهمید که:

  • اهمیّت و ضرورت ازدواج، اشاره به فلسفه ازدواج است.