تنبیه در لغت، به معنای بیدار و هوشیار کردن است. هدف از تنبیه در بزرگ سالان اموری است از جمله:
۱٫ اصلاح فرد

*الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِئَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُم بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ *
به هر زن زناکار و مرد زناکاری صد تازیانه بزنید، و اگر به خدا و روز بازپسین ایمان دارید، در [کار] دین خدا، نسبت به آن دو، دلسوزی نکنید.

۲٫ اصلاح و عبرت گرفتن جامعه.

*وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَاْ أُولِيْ الأَلْبَابِ * و ای خردمندان، شما را در قصاص حیات وزندگانی است.

۳٫ خنک شدن دل و آرامش مظلوم، در نتیجه جلوگیری از شعله ور شدن آتش انتقام و هرج و مرج در جامعه.

امّا باید توجه داشت تنبیه در کودک با بزرگ سال تفاوت دارد؛ زیرا:
الف. روح لطیف کودک، تاب تحمّل تنبیه های سخت رو نداره و تنها باید به نحو خاصّ و با دقّت و در صورت ضرورت انجام بگیره.
ب. کودک به دلیل ضعف قوای ادراکی، نمیتونه به خوبی خطا را از صحیح تشخیص بده. و در صورت نیاز و ضرورت، قبلاً باید کاملاً او را متوجّه خطایش کرد. بنابراین تنبیه کودک به دلیل ادرار کردن، رعایت نکردن نجاست و پاکی، وارد کردن ضرر مادّی و … آثار منفی و در مواردی نتیجه عکس میده.
ج. در تنبیه کودک، نباید به دلیل خنک شدن دل والدین یا دیگران باشه، در حالی که بسیاری از تنبیه ها به همین دلیل صورت میگیره.
بنابراین هدف اصلی در تنبیه کودک، اصلاح و تربیت روح اوست.

تنبیه کودک باید از ضعیف به شدید باشه و مناسب کاری باشه که انجام داده ، این مراحل به ترتیب، برای تنبیه کودک توصیه می شود:
۱٫ کنایه، با ذکر داستان های مفید و گنجاندن نکات مورد نظر تربیتی که کودک به آن ها مبتلا میباشد.
«الکنایةُ اَبلغُ مِن التَّصریح.» کنایه از صراحت گویی بلیغ تر است.
۲٫ تذّکر صریح ولی با خطاب جمعی نه به صورت فردی، به طوری که کودک در جمع مخاطب نباشه و شخصیت او خدشه دار نشه.

حضرت علی(ع) فرمود: نصیحت برادرت در جمع تحقیر اوست.
۳٫ صریح و فردی باشه و در حضور دیگران نباشه.
۴٫ قهر موقّت نه طولانی، که هدف آن متأثّر کردن روح طفله. کودک، در صورت طولانی شدن قهر، از جانب پدر و مادر احساس بی میلی کرده و ناخودآگاه قهر کردن روا می آموزه و آنرا علیه والدین به کار میبره!
۵٫ محرومیّت کودک از اموری که مورد علاقه ی اوست، همچون مسافرت، اسباب بازی و …
۶٫ تنبیه بدنی را هرگز توصیه نمیکنیم، هر چند از برخی روایات و نصوص دینی در موارد خاصّی اشاره به تنبیه بدنی شده، ولی در روزگار امروز و شرایط اجتماعی و روانی که بر فرزندان ما حاکمه هرگونه تنبیه بدنی فاصله آنان را از خانواده بیشتر میکنه و خاطره ی یک برخورد فیزیکی برای همیشه در ذهن آنان به صورت نقطه ی سیاه باقی میمونه.
نکات لازم در تنبیه کودک
.. تنبیه باید بلافاصله بعد از خطا باشد تا تأثیر نیکویی ببخشه.
.. دلیل تنبیه، کاملاً روشن باشه؛ در غیر این صورت کودک دروغگو، منافق، فراری از والدین، ترسو، مطیع محض و زورگو بار میاد و روحیه ی کنجکاوی و استقلال رأی رو از دست میده.
.. توجّه به خدشه دار شدن شخصیت کودک، موضوعی عمده در تنبیه است. بنابراین باید از تنبیه کودک در جمع به ویژه نزد کسانی که وی از آن ها خجالت میکشه و یا از به کار بردن کلمات زشت هنگام تنبیه و یا مقایسه ی او با دیگران به عنوان سرزنش، جداً خودداری کنیم.
.. تنبیه باید به ندرت باشه. و در غیر این صورت، اولاً تنبیه جنبه ی آموزشی خود را از دست میده و پس از مدّتی عادی میشه. همچنین روحیه ی سرکشی و لجاجت را در کودک زنده میکنه.
.. والدین باید پس از تنبیه، اشتباه کودک را فراموش کنند و مدام به یاد او نیارن. یادآوری خطا مثل ارتکاب آن مضرّه .علاوه بر آنکه کودک حوادث را زود فراموش میکنه، والدین نیز باید مثل او باشن. و خطاهای او را سریع فراموش کنند.
.. در صورت عذرخواهی کودک، والدین عذر او را بپذیرند.
حضرت علی (ع) به مالک اشتر میفرماید:و عذر کسی که به سوی تو عذر می آورد، بپذیر.
.. در مواردی که خطری کودک را تهدید نمیکنه، باید اجازه داد کودک عملاً نتیجه ی انجام کارهای خطرناک خود را ببینه و به اصطلاح تنبیه طبیعی بشه.
.. هرگز ولو در اوج عصبانیت زبان به نفرین بر علیه فرزند خود نگشایید که دعای والدین در حق فرزند اثر وضعی خود را داره.
امام صادق(ع) فرمود: هرکس فرزندش را نفرین کند، خداوند او را فقیر می گرداند.