انسان و فطرت خدا جویی (هویت مشترک انسانی)
فطرت خداجویی آدمی رو به سمت و سوی ماورای طبیعت و کمال و جمال مطلق سوق میده. و درون ذات خود عطش به معنویت رو حس میکنه.
فطرت
میل به زیبایی و زیبا دوستیه
میل به حقیقت جوییه
میل به فضیلت وکمالات انسانیه
میل به عبادت و پرستش خداست
میل به خلاقیت و ابداعه
میل به خلود و جاودانگیه

انسان موجودی عقلانی
انسان به نیروی عقل مجهز شده ، و با این نیرو ، به کشف خود و شناخت جهان پیرامون ، توفیق یافته ، و رشته های علوم رو پایه ریزی کرده.
خداوند در قرآن دستور می دهد که در آیات ومخلوقاتش بیاندیشید. (نحل / ۱۲ )
و یا رسول خدا ص : شناخت سرمایه من و عقل ریشه دین من است (مستدرک ۱۱-۱۷۳)
امام علی (ع) فرمودند : از دست دادن عقل به منزله از دست دادن جان است و بی خرد را جز با مردگان نتوان قیاس کرد. اصول کافی ۱/۲۷

پس در این دو موضوع آشکار میشه که:
۱- عقل چون عامل شناخت و کشف مجهولاته، باید شناخت خود ، امری ممکن باشه
۲- شناخت ممکن در پرتو عقلانیت انسانی باید از نسبیت و فردیت بگذره ، و فرامکانی و فرازمانی باشه.
انسان موجودی عاطفی
پیامبر اکرم (ص): دلهای خود را به نرمی و مهربانی (عاطفه داری )عادت دهید . بحار -۷۲-۸۱
چنانکه کیان و هستی انسان به عقل بستگی داره، انسانیت انسان به عواطف و احساسها نیز پیوسته است . انسانیت آنگاه رخ می نماید که عاطفه ها و احساس های انسانی در درون دلها بشکفه ، و مهر و محبت و دیگر دوستی و دیگر خواهی معیار رابطه انسانها قرار بگیره ، و مدد کاری و یاری گری در زندگانی مردم آشکار بشه و گرمی بخش زندگی ها بشه.
انسان ، موجودی دارای اراده
دیگر از آثار و خواص و بخش های جوهر انسانی اراده و قدرت تصمیم گیری و خواستن و برخاستنه .اراده انسانی چون دیگر خواص او قابل رشد و پرورشه و تا مرزی که بر خود مسلط میشه و هم بر موجودات و هم انسان های دیگه مسلط.
امام صادق علیه السلام :بدن ناتوانی نمی کند در جایی که اراده قوی باشد. امالی صدوق –۱۹۸
انسان موجودی پویا و جستجوگر و تلاش کننده
امام علی (ع) : هرکس نهایت توانش را به کار برد ، به اصل مقصود و اراده خود خواهد رسید .غررالحکم -۲۸۸
امام علی( ع) : موجود زنده دست از تلاش بر نمی دارد غررالحکم ۱۸
انسان ، جانشین خدا در زمین و مورد تکریم الهی
اوست که شما را در زمین جانشین (خویش) گردانید فاطر /۳۹
به راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم اسراء /۷۰
انسان وتسخیر کائنات
آنچه را در آسما نها و زمین است برای شما رام گردانید ، در حالی که همه از آن اوست جاثیه /۱۳
تسخیر از دو راه ممکنه:
۱- از راه معنوی ، پس از ریاضت ها به لطف الهی بر همه چیز مسلط میشه.
۲- تسخیر و تسلط طبیعی ، که انسان با فکر در طبیعت به کاوشگری می پردازه و برای بهره برداری از آن ابزار سازی میکنه و پدیده های طبیعت رو به دلخواه خویش در میاره و رام خود میسازه و مواد طبیعت رو در پرتو تخصص و دانش لازم ، آماده بهره برداری میکنه، حتی با ترکیب مواد، به ساختن کالاهای دیگر و با منافعی دیگر.
انسان و نیازهای مادی :
نیاز های مادی انسان تا حدودی ملموس و روشنه و غفلت از آن ها در نظر اندیشمندان بشری کمتر صورت گرفته و در عالم لفظ ، نوشته و قانون همه به تامین آنها نظر دادن.
آنان (پیامبران )را جسد هایی نیافریدیم که خوراکی نخورند انبیاء/۸
امام صادق (ع) اساس تن بر نان است . کافی ۶/۲۸۶
انسان و نیاز های روحی :
همواره در طول تاریخ ،آدمیان به نیازهای روحی و درونی خود بی توجهی نشان دادن واین مشکلات فراوانی (بیماریهای روحی ، اضطرابها و نابسامانیهای روانی ) رو برای بشر به ارمغان آورده.
هر کس از یاد من روی بگرداند ، بی گمان زندگیی تنگ و دشوار خواهد داشت طه /۱۲۴
امام حسن (ع) خود را به فکر کردن وادارید ، که فکر کردن ، سبب زنده شدن ، دل بینا و کلید درهای حکمت است . بحار ۷۸/۱۱۵
انسان و وجدان:
قران کریم :سوگند به نفس (وجدان )سرزنشگر. قیامت -۲
این نفس سرزنشگر ، همان وجدان اخلاقی (قاضی درونی ) است. ریشه همه عدل دوستی ها و فضیلت خواهی ها و خواستگاه اصول اخلاقی ، همین نهاد درونیست .
پیامبر اکرم ص: هرکس بدی هایش اورا بد حال کند و خوبی هایش او را خرسند(به راستی ) در شمار مومنان است .بحار ۶۷-۳۰۲
انسان و آزادی اندیشه :
بندگان مرا مژده ده آنان که به سخن ، خوب گوش میدهند ، سپس از نیکوترین سخنان پیروی
می کنند ،اینان کسانی هستند که خدا هدایتشان کرده است و اینان خردمندانند. زمر /۱۷و۱۸
امام علی(ع) : بنده دیگری مباش که خداوند تورا آزاد آفریده است نهج البلاغه /۹۲۹
انسان ، اختیار و آزادی:
اختیار از بزرگترین ابعاد حیات انسان و منشاء رشد و تکامل او ، و بزرگترین سکوی پرش آدمیان است. نجم/۴
انسان جز (پاداش)آنچه خود در آن کوشیده است ، چیزی نخواهد داشت و بزودی (پاداش)کوشش خود را خواهد دید. سوره جاثیه آیه ۲۲ وسوره انسان آیه ۳ وسوره زمر آیه ۱۷ و ۱۸
امام صادق (ع):هیچگونه تصرفی از انسان سر نمیزند، مگر به قدرتی که پیش از آن تصرف در وجود انسان وجود داشته. بحار۵/۳۸
اگر آزادی و انتخاب در عمل نباشه مهمترین بخش وجودی انسان یعنی عقل نیز از ارزش و اصالت می افته واگر نتونه آزادانه به مقتضای عقل خود عمل کنه، از عقل چه سودی میبره.
بهترین دلیل بر گوهر اختیار ، وجدان انسانی و بخصوص حالت پشیمانی پس از عمل ،که برای بسیاری از انسانها پیش میاد و این پشیمانی با عمل جبری سازگار نیست .
انسان و نقش سازنده او در خودسازی
الف – انسان آن می شود که خود بخواهد و جاثیه /۱۵
ب- با تصمیم ، ریاضتی و کوششی پیگیرانه می خواهد. حج/۷۸
ج- انسان ، محور قوانین اسلامی :
مقصود اینه که احکام و حقوق و قوانین فقهی ، با رعایت حال انسان و برای سعادت و تعالی او وضع شده ، و بر محور امکانات و قدرت اواستوار گشته و در صورت نبود امکانات و ناتوانی انسان ، یا احتمال ضررو زیان ، آن احکام تغییر میکنه .
مرگ ، راه تکامل و تداوم انسان :
مرگ تعویض جامه، خروج از قفس، رحمت ومغفرت و حضور در جوار خداوند متعال و جهان باقی و نعمتهای جاودانه. مرگ ، همچون پل و آسایش و رهاییست بلاخره مرگ زندگی و سرانجامی تردید ناپذیره.
چرا ترس از مرگ ؟
نشناختن حقیقت مرگ ، گناه بسیار ،دنیا دوستی و دلبستگی به دنیا ، سقوط های روحی ، آرزوهای دراز.
آمادگی برای مرگ : حساسیت نسبت به گذشت عمر و از دست رفتن فرصت ها ، یاد مرگ ، دل از دنیا برگرفتن .
مرگ با عزت ، نه زندگی با ذلت که سرانجام به شهادت ختم شود.